نخبگان و صاحب نظران در سی و یکمین نشست تخصصی استماع نخبگانی با موضوع حفاظت و مدیریت پایدار محیط زیست خلیج فارس و تنگه هرمز، فقدان قانون جامع، پراکندگی مسئولیت ها، محدودیت های پایش میدانی در شرایط بحران و نبود نظام شفاف جبران خسارات به عنوان مهم ترین چالش ها مطرح و بر تدوین قانون یکپارچه، ایجاد شبکه پایش برخط، تقویت دیپلماسی محیط زیستی و استقرار فرماندهی واحد برای مقابله با آلودگی ها را به عنوان اولویت های سیاستی در این زمینه مطرح کردند.
به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، سی و یکمین نشست تخصصی استماع نخبگانی در راستای طرح سیمرغ رمضان-پویش خردورزی ملی برای ایران برخاسته با موضوع «حفاظت و مدیریت پایدار محیط‌زیست خلیج فارس و تنگه هرمز» با هدف بررسی وضعیت موجود، شناسایی مخاطرات و ارائه راهکارهای سیاستی برای مدیریت یکپارچه این پهنه راهبردی، به همت گروه محیط زیست و منابع طبیعی دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهش‌های مجلس و با حضور بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، سید عبدالکریم هاشمى نخل ابراهیمى، رئیس مجمع نمایندگان استان هرمزگان، احمدرضا لاهیجان زاده، معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، ناصر حاجی‌زاده، استاد دانشگاه تهران، حمید علیزاده لاهیجانی، معاون پژوهشی پژوهشگاه ملی اقیانوس شناسی و علوم جوی، نادر پسنده، مدیرکل سازمان بنادر و دریانوردی و نمایندگانی از نهادها و دستگاه های مرتبط در مرکز پژوهش‌های مجلس برگزار شد.
فشارهای زیست‌محیطی، تنش‌های نظامی و پراکندگی مدیریتی؛ سه‌گانه تهدیدکننده خلیج فارس و تنگه هرمز
در این نشست کارشناسان تاکید کردند که بررسی ابعاد مختلف زیست‌بوم شناختی، اقتصادی و امنیتی خلیج فارس و تنگه هرمز نشان می‌دهد که این پهنه آبی با وجود برخورداری از جایگاه ویژه در تأمین امنیت انرژی و میزبانی از زیستگاه‌های حساسی نظیر جنگل‌های حرا و صخره‌های مرجانی، تحت فشارهای فزاینده‌ای قرار دارد.
در بخش دیگری از این نشست تخصصی صاحب نظران عنوان کردند که تمرکز حمل‌ونقل دریایی، توسعه فعالیت‌های ساحلی و فراساحلی، افزایش دما و شوری آب، اسیدی‌شدن محیط دریایی و وقوع جنگ و تنش‌های نظامی، از مهم‌ترین عواملی هستند که ظرفیت زیستی این زیست‌بوم را با مخاطره مواجه ساخته و در مواردی امکان پایش و ارزیابی علمی وضعیت محیط‌زیست دریایی را با محدودیت مواجه کرده‌اند.
با عنایت به مراتب فوق، حاضران در نشست ضمن تأکید بر ضرورت گذار از مدیریت پراکنده و واکنشی به مدیریت یکپارچه، پیشگیرانه و مبتنی بر داده، به مواردی نظیر فقدان قانون جامع و منسجم برای مدیریت پایدار تنگه هرمز، پراکندگی مسئولیت‌ها و موازی‌کاری دستگاه‌های متولی حفاظت از محیط زیست خلیج فارس و تنگه هرمز؛ نبود زیرساخت‌های یکپارچه پایش برخط محیط‌زیست دریایی؛ محدودیت‌های جدی در پایش میدانی در شرایط جنگ و بحران؛ فقدان سازوکار مشخص برای مستندسازی خسارات محیط‌زیستی ناشی از جنگ؛ و عدم وجود نظام شفاف برای وصول و هزینه‌کرد منابع مالی مربوط به جبران خسارات محیط‌زیست می‌توان به عنوان مهم‌ترین چالش‌های موجود در مسیر حفاظت پایدار از محیط زیست خلیج فارس و تنگه هرمز اشاره کردند.
از قانون جامع تا فرماندهی واحد؛ 12 راهکار کلیدی نخبگان برای مدیریت یکپارچه و پایدار پهنه راهبردی جنوب
در راستای غلبه بر چالش‌های مذکور، راهکارهایی نظیر تدوین قانون جامع حفاظت و مدیریت پایدار تنگه هرمز با مشارکت تمامی دستگاه‌های ذیربط؛ ایجاد شبکه یکپارچه پایش برخط محیط‌زیست دریایی با بهره‌گیری از داده‌های ماهواره‌ای و سامانه‌های خودکار؛ تدوین پروتکل ویژه پایش محیط‌زیستی در شرایط جنگ و بحران؛ ایجاد نظام هشدار سریع آلودگی‌های دریایی؛ استقرار نظام ملی مستندسازی خسارات محیط‌زیستی ناشی از جنگ برای پیگیری حقوقی در مجامع بین‌المللی؛ بازتعریف منابع مالی بر اساس مفهوم «جبران خسارات محیط‌زیستی» و تخصیص شفاف آن به حفاظت و احیای منطقه؛ پایش ویژه و برنامه احیای جنگل‌های حرا و صخره‌های مرجانی؛ بازنگری ضوابط محیط‌زیستی مناطق آزاد ساحلی، بازنگری در نحوه مدیریت شورابه آب‌شیرین‌کن‌ها، بهره‌برداری پایدار از منابع آبزی، ایجاد پایگاه ملی داده و مستندات محیط‌زیستی خلیج فارس و تنگه هرمز، تقویت دیپلماسی محیط‌زیستی با کشورهای منطقه با تأکید بر اینکه حفاظت از این پهنه حتی در دوره‌های اختلافات سیاسی و همچنین ایجاد فرماندهی واحد به منظور راهبری اقدامات پاکسازی و مقابله با آلودگی خلیج فارس به عنوان مهم‌ترین اولویت‌های سیاستی و اجرایی توسط حاضران در جلسه مورد تأکید قرار گرفت.
شایان ذکر است طرح سیمرغ رمضان-پویش خردورزی ملی برای ایران برخاسته، در راستای ماموریت ریاست محترم قوه مقننه به مرکز پژوهش‌های مجلس، به منظور دریافت ایده‌های نخبگانی در خصوص مسائل جنگ و پساجنگ و راهکارهای رفع آنها طراحی و سامانه‌ای برای این موضوع به آدرس SIMORGH.MAJLES.IR راه‌اندازی شده است./
پایان پیام
