به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، بیست و یکمین نشست استماع نخبگانی با موضوع نحوه جبران آثار ناشی از تجاوز کشورهایی که سرزمین آن ها بستر حمله علیه جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته، از منظر حقوق بین الملل(دومین جلسه) با حضور بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهش های مجلس، توکل حبیبزاده، رییس مرکز امور حقوقی بین المللی معاونت حقوقی ریاست جمهوری، شهرام زرشناس، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، فاطمه ابراهیمی، عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا(س)، مسعود علیزاده، مدیر کل دفتر همکاری های بین المللی وزارت دادگستری و علی احدی، عضو هیات علمی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، در مرکز پژوهشهای مجلس برگزار شد.
بابک نگاهداری، در این نشست با اشاره به اینکه بررسی آثار حقوقی جنگ و جبران خسارت ها، موضوعی ادامه دار و قابل پیگیری است و دومین نشست هم در این زمینه برگزار شد، عنوان کرد: پس از نشست نخست این موضوع مقرر شد تا دفتر حقوقی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی یک نقشه راه حقوقی در حوزه مسائل جنگ آماده کند تا بتوانیم این بسته را در مذاکرات و بحث های حقوقی در عرصه بین المللی استفاده کنیم.
وی ادامه داد: در این زمینه هم تاخیر نباید داشته باشیم و بتوانیم به موقع این بسته را با مشورت نخبگان دانشگاهی و عموم نخبگان متخصص در این حوزه، آماده کنیم.
نگاهداری، با بیان اینکه استفاده غیرقانونی از زور و حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، با همدستی، کمک و حمایت برخی دولتها، مصداق نقضهای فاحش و گسترده حقوق بینالملل ناظر بر منع توسل به زور و حقوق بینالملل بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه است، عنوان کرد: علاوه بر مواد منشور و قطعنامههای سازمان ملل متحد، به عنوان یک اصل اساسی حقوق بین الملل، دولتها باید از اقدام به تجاوز نظامی از سوی نیروهایی که در قلمرو آنها مستقر هستند علیه کشورهای دیگر قویا ممانعت به عمل آورده و آن را تسهیل یا حمایت نکنند. بدیهی است در صورت نقض تعهدات بنیادین مذکور، دولت های دیگری که از سرزمین آنها علیه دولت ثالث تجاوز نظامی صورت گرفته باشد، دارای مسئولیت های حقوقی بین المللی از جمله در رابطه با جبران خسارات کامل، مستقیم و غیرمستقیم، مادی و معنوی ناشی از اعمال متخلفانه بینالمللی خود میباشند.
وی در تبیین شیوههای جبران آثار و اقدامات متقابل، به مواردی چون الزام به جبران کامل و هزینههای پیشگیرانه، اشاره کرد و گفت: دولتهای متجاوز و معاونین آنها ملزم به جبران کامل آثار تخلف اعم از غرامت مالی، عذرخواهی و تضمین عدم تکرار هستند. همچنین بر اساس اصل جبران کامل خسارت و دکترین تخفیف خسارت در حقوق بینالملل، هزینههای معقول و ضروری که برای جلوگیری از گسترش خسارت یا کاهش آثار ناشی از فعل متخلفانه بینالمللی انجام میشوند از جمله پاکسازی مناطق آلوده، ایمنسازی تأسیسات و تقویت تدابیر دفاعی متناسب با تهدید ایجادشده، در صورت احراز رابطه سببیت و ضرورت، میتوانند بخشی از خسارات قابل مطالبه محسوب شوند.
رییس مرکز پژوهشهای مجلس، همچنین چالش های قضایی و راهکارهای جایگزین در این زمینه توضیح داد: ارجاع پروندهها به مراجع قضایی بینالمللی و شورای امنیت به دلایلی چون حق وتو و عدم تراضی، غالباً با بنبست مواجه است. بنابراین در کنار سازوکارهای بینالمللی، میتوان از ظرفیت محاکم داخلی واجد صلاحیت، در مواردی که مبانی صلاحیت جهانی یا سایر مبانی صلاحیتی در حقوق داخلی آنها پیشبینی شده است، بهره گرفت. همچنین، سازمانهای مردمنهاد و خانواده های قربانیان میتوانند از طریق مستندسازی، دادخواهی عمومی و حمایت از فرایندهای قضایی و دیپلماتیک، در پیشبرد پاسخگویی بینالمللی نقش مؤثری ایفا کنند.
توکل حبیب زاده، هم در این نشست عنوان کرد: تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشور ما کاملا واضح و مخالف تمام قوانین بین المللی است.
وی افزود: هیچ کدام از توجیهاتی که آمریکا و رژیم صهیونیستی در حمله به ما استفاده کنند منطبق بر قواعد حقوقی نیست و نمی توان پذیرفت. مواردی مثل دفاع پیش دستانه که مطرح می کردند مخالف قوانین آمرهای مثل عدم توسل به زور و یا دخالت در امور داخلی دیگر کشورها است.
رییس مرکز امور حقوقی بین المللی معاونت حقوقی ریاست جمهوری، تصریح کرد: ما با استفاده از تجربه جنگ 12 روزه، در جنگ رمضان شیوه نامه ای مصوب و به دستگاه های مختلف ابلاغ کردیم تا با یک رویه واحد مستند سازی های حقوقی برای طرح دعوای در عرصه بین المللی انجام شود.
شهرام زرشناس، هم در این نشست با تاکید بر خلاف حقوق بین الملل بودن تجاوز به ایران، بیان داشت: عدم توسل به زور، منع مداخله بشر دوستانه و کنواسیون های حقوقی موجود در این زمینه نشان می دهد که اقدام آمریکا خلاف حقوق بین الملل بوده است.
عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، ادامه داد: ما باید بتوانیم از ظرفیت های حقوقی که کنواسیون های بین المللی در اختیار ما قرار می دهند استفاده کنیم.
مسعود علیزاده، هم در این نشست با تاکید بر ضرورت بهره بردن از موافقتنامه های دو جانبه برای پیگیری غرامت، گفت: در این زمینه و با استفاده از این ظرفیت می توانیم به موفقیت بیشتری دست پیدا کنیم.
وی ادامه داد: یکی از ظرفیت ها هم استفاده از محاکم بی طرف مثل محاکم اروپایی است.
مدیر کل دفتر همکاری های بین المللی وزارت دادگستری، در زمینه جبران خسارت هم تاکید کرد: در این زمینه باید جدی باشیم چرا که اثرات مثبتی بر بازدارندگی کشور و تقویت جایگاه بین المللی خواهد داشت.
فاطمه ابراهیمی، عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا(س)، هم در این نشست ادامه داد: ما به جای تمرکز بر طرح دعاوی در دیوان هایی که امکان رسیدن به اهداف ما در این مجامع کم است باید به سمت استفاده از سازوکارهای حقوق بشری و سازوکارهایی برویم که به آسیب های وارد بر عموم مردم متوجه است.
علی احدی، نیز در این نشست بر ضرورت وجود قانون و پرداختن به جنبه های سیاسی و تبلیغاتی اقدامات حقوقی اشاره و نیاز به یک قانون واحدی که حیطه مسئولیت ها را نیز مشخص کرده باشد مطرح کرد.
عضو هیات علمی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران افزود که نقض های متعددی بر مبانی مختلفی مانند نقض حقوق عرفی مربوط به قطعنامه تعریف تجاوز و یا کمک و مساعدت که در طرح مسئولیت بین المللی دولت آمده است در این زمینه قابل بیان می باشد.
شایان ذکر است نشستهای استماع نخبگانی در راستای ماموریت ریاست محترم مجلس شورای اسلامی، در خصوص دریافت ایدههای نخبگانی در خصوص مسائل جنگ و پساجنگ و راهکارهای رفع آنها برگزار میشود./
پایان پیام
