به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، اولین نشست استماع نخبگانی با موضوع «رسانه و مسئله انسجام ملی؛ بررسی کارکردهای رسانه ملی در شرایط جنگ و پساجنگ» در قالب پویش «سیمرغ رمضان» با حضور هفت گروه از کارشناسان، صاحبنظران و دستگاههای اجرایی شامل نمایندگان سازمان صداوسیما، نمایندگانی از دستگاه های اجرایی مرتبط شامل شورای اطلاعرسانی دولت و شورای نظارت بر صداوسیما، نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی، اندیشکدهها، مدیران اسبق سازمان صدا و سیما، دانشگاهیان و فعالان رسانه ای مستقل برگزار شد.
در این نشست، ضمن تقدیر از اقدامات و عملکرد رسانه ملی در دوران جنگ تحمیلی سوم بهویژه در تداوم و پایداری پخش و حفظ پیام (سیگنال) علیرغم حملات و بمبارانهای دشمنان و پوشش گسترده و بهموقع اخبار و تحولات مرتبط با جنگ، نقطهنظرات کارشناسی نیز در این خصوص مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.
در نهایت، مهمترین راهکارهای ارتقاء نقش و کارکرد سازمان صداوسیما در تقویت انسجام ملی، ارتقای سرمایه اجتماعی و افزایش تابآوری جامعه در شرایط جنگ و پساجنگ رمضان، در قالب پیشنهادهای سیاستی ذیل جمعبندی شد:
1) افزایش نشاط و امید اجتماعی از طریق بازآفرینی تولیدات فرهنگی–هنری فاخر: رسانه ملی میتواند با روایت «زندگی» و «امید»، به تقویت سرمایه فرهنگی جامعه کمک شایانی کند. ارتقای کیفیت هنری آثار، روایتهای امیدآفرین و هویتساز و توجه به ابعاد واقعی زندگی مردم، زمینهساز افزایش نشاط اجتماعی و انسجام اجتماعی خواهد بود.
2) استفاده از ظرفیتهای رسانهای برای تحقق شعار سال: سازمان صداوسیما میتواند با بسیج ظرفیتهای رسانهای خود، نقش واسط و تسهیلگر میان مردم، فعالان اقتصادی و دولت را ایفا کند. تبیین و ترویج سیاستهای اقتصاد مقاومتی، انعکاس مسائل و پیشنهادهای مردمی و تقویت سازوکارهای مطالبهگری، میتواند به شکلگیری مشارکت عمومی در ساخت اجتماعی، اصلاح الگوی مصرف و افزایش پاسخگویی دستگاههای اجرایی در تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی منجر شود.
3) توسعه زیرساختهای ترکیبی و گذار هوشمند به رسانههای پهنباند: یکی از پیشرانهای اصلی تحول در رسانههای خدمت عمومی، همافزایی میان پخش یکسویه و خدمات تعاملی مبتنی بر پهنباند است. ازاینرو، توسعه زیرساختهای ترکیبی و گذار به این الگوی نوین باید با رویکردی هوشمندانه و برنامهریزیشده (بدون تضعیف پوشش همگانی) دنبال شود. این مسیر مستلزم تقویت همکاری با وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برای مدیریت بهینه طیف فرکانس و زیرساختهای ارتباطی کشور است.
4) بازنمایی متوازن جامعه و انعکاس نتایج نظر سنجی ها در رسانه ملی : پذیرش تنوع اجتماعی و بازنمایی متوازن گروهها در صداوسیما، یکی از الزامات انسجام ملی است. هرچه گروههای بیشتری بتوانند خود و سبک زندگیشان را در چارچوب واقعبینانه و منطبق با ارزشهای ایرانی-اسلامی در رسانه ملی ببینند، احساس تعلق و همبستگی ملی آنان افزایش مییابد.
5) بازآفرینی شبکههای استانی: شبکههای استانی این توانایی را دارند که به بازیگران فعال تولید محتوا و روایتگری محلی تبدیل شوند تا ضمن کاهش تمرکزگرایی، رسانهای عدالت رسانهای در رابطه شبکههای سراسری و شبکه های استانی تحقق یابد. این تحول، مرجعیت رسانهای محلی، مشارکت اجتماعی و انسجام ملی را تقویت خواهد کرد.
6) پیشدستی روایی و ارائه «روایت اول»: در فضای رسانهای امروز، کنش خبری سازمان باید بهجای واکنش به رویدادها، با رعایت سه اصل سرعت، دقت و صحت روایت اول را ارائه کند. ایجاد سازوکار واکنش سریع همراه با بهرهگیری از سامانههای پایش لحظهای، تحلیل دادهمحور و هوش مصنوعی، زمینه راهبری روایت اول، تقویت مرجعیت رسانهای و اثرگذاری بر فضای گفتمانی را فراهم میسازد.
7) پذیرش و «حل» تعارض از طریق گفتگوی عمومی: در جامعهای پویا، اختلاف نظر نه تنها اجتناب ناپذیر، بلکه نشانهای از زنده بودن فضای عمومی است. صداوسیما نیز به جای جهتگیریهای سیاسی و یا حذف اختلافات، باید بر مدیریت مسالمتآمیز تعارضها از طریق گفتوگوی عمومی متمرکز شود. میزبانی از گفتوگوی دیدگاههای مختلف، رسمیت بخشیدن به مطالبات جامعه و ایفای نقش میانجی میان جامعه و حاکمیت در شرایط بحرانی، میتواند قطبی شدن جامعه را کاهش داده و همبستگی ملی را افزایش دهد.
8) تاکید بر امر ملی در تولیدات و برنامه سازی ضمن بازنمایی خیابان: در جنگ تحمیلی سوم، «وطن» به گفتمان مرکزی «امر ملی» تبدیل شد و در خیابان و اجتماعات مردمی نیز، مظاهر هویت ایرانی- اسلامی حول پرچم، اشعارحماسی و مدیحهسراییها تجلی پیدا کرد؛ مرزبندی «خودی» و «غیرخودی» باز تعریف شد. همچنین مفهوم «استقلال» و دفاع از «حاکمیت ملی» و «امنیت» به انگاره «افزایش توان نظامی» بدل گشت. نقش رسانه ملی در پساجنگ آن است که گفتمان شکلگرفته حول امر ملی را با استقلال اقتصادی و پیشرفت علمی-اجتماعی پیوند بزند و با تولید محتوای امیدبخش، همبستگی را حول امر ملی تحکیم بخشد.
9) تاکید بر نقش تنظیمگری سازمان: صلاحیت تنظیمگری یکی از ظرفیتهای مهم سازمان صداوسیما در بازآرایی نظام رسانهای کشور محسوب میشود. بهرهگیری از این ظرفیت، با هدف تبدیل «مخاطب صداوسیما» به «مخاطب رسانههای جمهوری اسلامی»، از طریق توسعه یک زیستبوم رسانهای سالم، بالغ و پایدار و ایجاد زنجیرهای متکثر، هماهنگ و همافزا از رسانهها امکانپذیر است. این رویکرد ضمن کاهش وابستگی به سکوهای خارجی، به تقویت استقلال و تابآوری رسانهای کشور منجر خواهد شد./
